Spirala antykoncepcyjna – jak wygląda założenie i czego spodziewać się po zabiegu?

Rodzaje wkładek domacicznych

Istnieją dwa główne typy wkładek domacicznych, różniące się mechanizmem działania.

Wkładka miedziana (niehormonalna)

Wkładki miedziane uwalniają jony miedzi, które mają działanie plemnikobójcze. To niehormonalny sposób ochrony przed ciążą.

Drażniące działanie wkładki powoduje zmianę konsystencji śluzu, co spowalnia ruch plemników. Jako ciało obce wkładka wywołuje też niewielki jałowy stan zapalny w macicy, co zmniejsza możliwość prawidłowego zagnieżdżenia się zarodka.

Wkładka hormonalna

Wkładka hormonalna uwalnia progestagen (lewonorgestrel), utrzymujący warunki niezdolne do zapłodnienia oraz zagnieżdżenia się zarodka.

Dodatkowym efektem jej działania może być zmniejszenie obfitości miesiączek lub nawet ich całkowity brak. Z tego powodu bywa wybierana przez kobiety z obfitymi lub bolesnymi krwawieniami.

Skuteczność wkładek antykoncepcyjnych

Wkładki antykoncepcyjne należą do jednych z najskuteczniejszych metod zapobiegania ciąży dostępnych obecnie.

• Wkładka miedziana: skuteczność 99,2–99,4%
• Wkładka hormonalna: skuteczność 99,8–99,9%

Prawdopodobieństwo ciąży przy wkładce miedzianej wynosi 0,8 ciąży na 100 kobiet stosujących tę metodę przez rok. Dla porównania, wskaźnik dla tabletek antykoncepcyjnych wynosi 8 – jest więc dziesięciokrotnie wyższy.

Jak długo działa wkładka?

Wkładki domaciczne, zarówno hormonalne, jak i miedziane, zakłada się na 3–5 lat. Po tym czasie wymagają wymiany na nową.

Istotną zaletą tej metody jest odwracalność – płodność wraca niemalże natychmiast po usunięciu wkładki. Nie ma potrzeby oczekiwania na powrót zdolności do zajścia w ciążę.

Kto może stosować wkładkę?

Wbrew rozpowszechnionym mitom, wkładka domaciczna jest metodą o szerokim gronie odbiorczyń.

Zgodnie z rekomendacją Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, hormonalna wkładka domaciczna może być zakładana także kobietom, które nigdy wcześniej nie rodziły (tzw. nieródkom).

Zarówno wkładka hormonalna, jak i miedziana są polecane zarówno nieródkom, jak i matkom. Ostateczny wybór rodzaju wkładki zależy od indywidualnej sytuacji zdrowotnej pacjentki.

Badania przed założeniem wkładki

Założenie wkładki wymaga dokładnego badania lekarskiego, które pozwoli lekarzowi podjąć decyzję o rodzaju zastosowanej wkładki wewnątrzmacicznej.

Badanie w gabinecie ginekologicznym obejmuje:

• badanie ginekologiczne (wewnętrzne),
• wymaz cytologiczny,
• badanie piersi,
• testy pod kątem chorób narządów płciowych oraz chorób przenoszonych drogą płciową, takich jak rzeżączka i chlamydioza – o ile są wskazane.

Kompleksowa diagnostyka pozwala wykluczyć przeciwwskazania i dobrać najbezpieczniejsze rozwiązanie.

Jak przebiega zabieg założenia?

Założenie wkładki domacicznej jest zabiegiem nieinwazyjnym, niechirurgicznym i trwa zwykle kilka minut.

Wkładkę można założyć w dowolnym momencie cyklu menstruacyjnego, pod warunkiem że kobieta nie jest w ciąży. Część specjalistów uważa, że optymalnym terminem jest ostatni dzień miesiączki.

Przebieg krok po kroku

1. Samodzielne założenie wkładki jest niemożliwe i niezalecane ze względu na bezpieczeństwo – zabieg wykonuje wyłącznie lekarz.
2. Około 30 minut przed aplikacją najlepiej przyjąć środek przeciwbólowy, ponieważ zabieg może okazać się bolesny. Panie z niską tolerancją bólu powinny rozważyć znieczulenie miejscowe.
3. Elastyczna spirala jest wsuwana do aplikatora, a po włożeniu do macicy wypychana za pomocą tłoczka – wkładka we wnętrzu macicy przyjmuje właściwy sobie kształt i położenie.
4. Wystające na zewnątrz nitki z polietylenu przycina się do długości 2–3 cm.

Co dzieje się po zabiegu?

Po zakończeniu aplikacji może pojawić się nieznaczne krwawienie oraz skurcze macicy. Są to typowe, przemijające dolegliwości.

Wskazane jest powstrzymanie się od stosunków płciowych przez kilka dni po zabiegu. Wynika to z ryzyka wywołania stanu zapalnego poprzez mechaniczne drażnienie szyjki macicy, która jest już podrażniona po zabiegu.

Z tego samego powodu podczas tej miesiączki lepiej używać podpasek niż tamponów. Ograniczenie ingerencji w okolice szyjki macicy sprzyja szybszej regeneracji.

Wizyty kontrolne po założeniu wkładki

Kontrola lekarska jest kluczowym elementem bezpiecznego stosowania wkładki.

Po około tygodniu od zabiegu ginekolog sprawdza umiejscowienie wkładki i przeprowadza rozmowę na temat samopoczucia pacjentki. Pozwala to upewnić się, że wkładka znajduje się we właściwej pozycji.

Kolejna kontrola ginekologiczna powinna przypaść na termin po następnej miesiączce. Regularne wizyty zapewniają, że metoda działa prawidłowo i bezpiecznie.

Często zadawane pytania (FAQ)

Czy założenie spirali antykoncepcyjnej boli?

Zabieg może być bolesny, dlatego zaleca się przyjęcie środka przeciwbólowego około 30 minut przed aplikacją. Kobiety o niskiej tolerancji bólu powinny rozważyć znieczulenie miejscowe. Sam zabieg trwa jednak zwykle tylko kilka minut, a odczuwane dolegliwości są zwykle krótkotrwałe.

Czy wkładkę może stosować kobieta, która nigdy nie rodziła?

Tak. Zgodnie z rekomendacją Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, hormonalna wkładka domaciczna może być zakładana również nieródkom. Zarówno wkładka hormonalna, jak i miedziana są polecane zarówno kobietom, które nie rodziły, jak i matkom.

Jak szybko wraca płodność po usunięciu wkładki?

Płodność wraca niemalże natychmiast po usunięciu wkładki. Jest to jedna z najważniejszych zalet tej metody – nie wymaga okresu oczekiwania na przywrócenie zdolności do zajścia w ciążę, w przeciwieństwie do niektórych innych metod antykoncepcyjnych.

Czym różni się wkładka miedziana od hormonalnej?

Wkładka miedziana uwalnia jony miedzi o działaniu plemnikobójczym i jest metodą niehormonalną. Wkładka hormonalna uwalnia progestagen, tworząc warunki niezdolne do zapłodnienia, a dodatkowo może zmniejszać obfitość miesiączek lub prowadzić do ich braku. Wkładka hormonalna ma też nieco wyższą skuteczność (99,8–99,9% wobec 99,2–99,4%).

Kiedy najlepiej założyć wkładkę domaciczną?

Wkładkę można założyć w dowolnym momencie cyklu menstruacyjnego, pod warunkiem że kobieta nie jest w ciąży. Część specjalistów zaleca jednak, aby zabieg wykonać w ostatnim dniu miesiączki. O optymalnym terminie decyduje lekarz na podstawie badania.

Źródła i literatura

• Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników — https://www.ptgin.pl